De EU verklaart de oorlog aan de Chinese e-commerceplatforms Shein en Temu
De EU verklaart de oorlog aan de Chinese e-commerceplatforms Shein en Temu
In het document „EU Comprehensive Toolbox for Safe and Sustainable E-Commerce“ dat de Europese Commissie op 5 februari publiceerde, staat dat in 2024 91% van alle e-commercegoederen die de EU binnenkomen met een waarde van maximaal 150 euro uit China afkomstig zal zijn. Dat aantal zal tussen 2023 en 2024 meer dan verdubbelen van 1,9 miljard naar 4,17 miljard.
Deze toename vindt plaats op een moment dat bepaalde online marktplaatsen een extreme groei doormaken. Vooral Temu en Shein maken een exponentiële groei door op de EU-markt. In slechts enkele maanden tijd, in 2024, is het aantal gebruikers gestegen tot boven de 75 miljoen. Aangedreven door alomtegenwoordige online reclame, lage prijzen en supersnelle levering, heeft het aanbod van goedkope goederen op deze online marktplaatsen op zijn beurt een sterke vraag aangewakkerd.
In het document van de Europese Commissie staat dat er een ‚omvattende‘ aanpak is voorgesteld om de risico’s en verstoringen aan te pakken die worden veroorzaakt door de grootschalige import van dergelijke producten. Dergelijke maatregelen vereisen een alomvattende en gecoördineerde aanpak, waarbij met name de Europese instellingen, de lidstaten en alle nationale autoriteiten worden betrokken. De Europese Commissie stelt gezamenlijke maatregelen voor op zeven gebieden, waaronder douanehervorming, consumentenbescherming en digitale hulpmiddelen. Zo kunnen marktplaatsen onder bepaalde omstandigheden ook aansprakelijk worden gesteld voor de verkoop van niet-conforme of gevaarlijke producten. Onder bepaalde voorwaarden kunnen zij worden vrijgesteld van aansprakelijkheid voor illegale handelingen van verkopers. Zo zal het Consumer Safety Network in het tweede kwartaal van 2025 de eerste productveiligheidsaudit uitvoeren om de naleving van de meest online bestelde productcategorieën te controleren en af te dwingen. De Commissie verzoekt de medewetgevers ook om verdere maatregelen te overwegen, zoals een niet-discriminerende verwerkingsvergoeding voor e-commercegoederen uit de EU die rechtstreeks naar consumenten worden geïmporteerd, om de omvang van de kosten voor het toezicht op de naleving van de EU-regels voor miljarden van dergelijke goederen aan te pakken. De Europese Commissie meldde dat het Consumentenbeschermingssamenwerkingsnetwerk, dat bestaat uit nationale consumentenautoriteiten, en de Europese Commissie Shein op de hoogte hebben gesteld van de lancering van de gecoördineerde actie.
Het meest in het oog springende onderdeel van de gezamenlijke actie is de douanehervorming. Vorig jaar publiceerde de Europese Commissie conceptvoorstellen voor een hervorming van de EU-douane. De kern van de hervorming is de oprichting van een EU-breed douaneagentschap en de geleidelijke vervanging van de decentrale systemen van elke lidstaat door een gecentraliseerd douanesysteem. Zo kan de toeleveringsketen in de hele EU in realtime worden bewaakt en gecontroleerd. Het voorstel is het meest ambitieuze en uitgebreide hervormingsvoorstel sinds de oprichting van de douane-unie van de EU in 1968. De hervormingen omvatten de afschaffing van de douanevrijstelling voor pakketten met een lage waarde van 150 euro. De EU is van mening dat de toename van het aantal pakketten ook te wijten is aan het opzettelijk misbruik van het belastingvrije beleid voor goederen van lage waarde. Online retailers verpakken de goederen in gesplitste pakketten om de waarde onder de 150 euro te houden.
Eerder kondigde Trump ook al een tariefsverhoging van 10% aan op Chinese importen en schrapte hij het beleid van ‚minimale‘ tariefvrijstelling voor pakketten onder de 800 Amerikaanse dollar. Kort daarna maakte de Amerikaanse postdienst bekend dat ze weer pakketten uit China en Hongkong zou accepteren, wat voor grote verwarring zorgde bij de buitenwereld.
Op 6 februari gaf Shein een verklaring uit waarin zij aangaf kennis te hebben genomen van de kennisgeving van de EU over e-commerce en herhaalde zij haar toezegging om samen te werken met het EU-netwerk voor samenwerking op het gebied van consumentenbescherming. Shein benadrukte dat het bedrijf in 2024 meer dan 2 miljoen productveiligheidstesten heeft uitgevoerd, waarmee het zijn voortdurende toewijding aan het waarborgen van hoge normen op het gebied van productkwaliteit en consumentenveiligheid verder onderstreept. Shein is van plan om in 2025 meer dan 15 miljoen dollar te investeren om de protocollen voor productveiligheidstesten en naleving verder te versterken.
Duitsland, een lidstaat van de Europese Unie, heeft eind januari al een actieplan voor e-commerce aangekondigd. In het plan stond dat online handelsplatformen als importeurs behandeld zouden moeten worden en zich aan fiscale en belastingregels zouden moeten houden (waaronder de berekening en betaling van invoerrechten) en verantwoordelijk zouden moeten zijn voor de goederen die zij verzenden of leveren. Daarnaast zouden er ook andere, niet-fiscale verplichtingen, zoals productveiligheid, in andere wetten kunnen worden vastgelegd. Het plan steunt ook expliciet de afschaffing van de vrijstellingsgrens van 150 euro en benadrukt dat de afschaffing van het bestaande beleid op zichzelf de huidige uitdagingen in de e-commercesector niet kan oplossen, maar moet worden aangevuld met andere maatregelen in het hervormingsplan, zoals de behandeling van online handelsplatformen als importeurs.
De Duitse detailhandelsvereniging en Zalando, de op twee na grootste modeketen van Duitsland, hebben allebei hun steun uitgesproken voor de maatregelen van Duitsland en de EU. Volgens hen kunnen „leveranciers als Temu en Shein hier niet langer mee wegkomen.“
Momenteel staan Shein en Temu onder streng toezicht van de EU. Afgelopen oktober startte de Europese Commissie een formele procedure tegen Temu op grond van de Digital Services Act. Doel van de procedure is te beoordelen of Temu de Digital Services Act heeft overtreden op het gebied van de verkoop van illegale producten, het ontwerpen van mogelijk verslavende diensten, aanbevolen aankoopsystemen en toegang tot gegevens voor onderzoekers. Een week later werd na een gezamenlijk onderzoek, gecoördineerd door de Europese Commissie en het Consumer Protection Cooperation Network, vastgesteld dat verschillende acties van Temu een schending van de EU-consumentenwetgeving vormden. Tot dit gedrag behoren onder meer valse kortingen, druk op consumenten door middel van ‚dark patterns‘, gedwongen gamification, ontbrekende en misleidende informatie, enzovoort.
Gezien het grote succes van Shein en Temu op de Europese markt, stelde de Europese Commissie dat „Europa de uitdagingen aankan die ontstaan door e-commerce-import die rechtstreeks naar consumenten wordt verzonden“, „maar dat er meer werk moet worden verzet om te voorkomen dat Europa wordt overspoeld door onlineverkopen en het grote aantal goederen met een lage waarde dat de markt overspoelt.“
Volgens de Europese Commissie zijn de bedrijfsmodellen van e-commerceplatforms als Shein en Temu voorbeelden van een race to the bottom. Volgens Shein en Temu heeft de Europese Commissie meer munitie in haar arsenaal en heeft ze dit keer gekozen voor een ’serie-schiet‘-aanpak. Het plan om de vrijstelling van invoerrechten voor pakketten van lage waarde boven de 150 euro af te schaffen, is een poging van de EU om het bedrijfsmodel van Shein en Temu te ondermijnen.